Τα παιδιά ζωγραφίζουν στους τοίχους. Ενίοτε και εσχάτως, τα παιδιά φωτογραφίζονται και στις αυλές των σχολίων χωρίς χρώματα. Κατάμαυρα. Χωρίς να ζωγραφίζουν αλλά μουτζουρώνοντας το μέλλον. Κουβαλάνε ένα φορτίο που ανήκει στο παρελθόν αλλά επανεμφανίζεται με εξαιρετική άνεση στο παρόν.
Μαθητές σε σχολείο της Λάρνακας με τα χέρια σηκωμένα όχι παραδιδόμενοι σε κάποιον κίνδυνο αλλά παραδίδοντας την ύπαρξή τους στη σκοτεινή πλευρά της ιστορίας. Μαζί σύμβολα με το οποία σφραγίστηκαν εκατοντάδες χιλιάδες πτώματα. Συνθήματα του τύπου «μαθαίνοντας από μικροί». Όντες μικροί, αλλά όχι μαθαίνοντας. Εξοπλίζοντας τα μυαλά τους με θανάσιμες σφαίρες-ιδέες. Και όλα αυτά όχι σε κάποιο σκοτεινό υπόγειο ή σε μία περιθωριακή γωνιά του διαδικτύου, αλλά σε χώρο που υποτίθεται πως υπάρχει για να μορφώνει (και όχι να δημιουργεί μορφώματα), να προστατεύει και να θωρακίζει τη σκέψη.
Ακολουθήθηκε η γνωστή ασφαλής διαδικασία: ανακοινώσεις, καταδίκες, εντολές από το Υπουργείο Παιδείας. Όλα προβλέψιμα. Όλα τυπικά. Όλα οκ.
Μόνο που το πραγματικό πρόβλημα δεν βρίσκεται ούτε στις φωτογραφίες, ούτε στα παιδιά, ούτε στο στιγμιότυπο που κυκλοφόρησε. Το πρόβλημα βρίσκεται πολύ πιο βαθιά, σε πολύ πιο επικίνδυνα μέρη.
Το πρόβλημα είναι ότι οι νέοι μένουν απροστάτευτοι μπροστά στην ελεύθερη, ανεμπόδιστη και συστηματική διακίνηση ακροδεξιών ιδεών. Σε μια κοινωνία όπου η ρητορική μίσους κυκλοφορεί σαν φυλλάδιο προσφοράς. Παίρνεις ένα, σου δίνουν δύο.
Την ίδια ακριβώς ώρα που πολιτικοί και πολιτικάντηδες κόπτονται, αγανακτούν και «προσβάλλονται» από μία έκθεση ζωγραφικής — που δεν υποκινεί βία, δεν καλεί σε μίσος, δεν απειλεί κανέναν, παρά μόνο ενοχλεί μεσαιωνικές συνειδήσεις — την ίδια ώρα επιτρέπουμε σε οργανωμένες ομάδες και κόμματα να υπάρχουν, να μιλούν, να στρατολογούν και να ποτίζουν μυαλά με ρατσισμό και ωμή απανθρωπιά.
Αυτό, όμως, δεν προσβάλλει.
Διότι η προσβολή, βλέπεις, είναι επιλεκτική.
Η τέχνη προσβάλλει.
Η σάτιρα προσβάλλει.
Η κριτική προσβάλλει.
Ο ναζισμός; Απλώς «μια άποψη».
Το φαινόμενο είναι πολύ πιο ανησυχητικό από μια φωτογραφία παιδιών που σηκώνουν το χέρι. Τα παιδιά αυτά δεν έχουν ιδέα τι κάνουν. Τα ίδια θα διαφωνίσουν, θα σου πουν ότι έχουν άποψη και υψηλές ιδέες ενώ απλά γοητεύονται από το να ανήκουν σε μία ομάδα που τα κάνει να νιώθουν οικογένεια. Δεν ξέρουν όμως τι συμβολίζει αυτό το υψωμένο χέρι και ότι δεν έχει καμία σχέση με υψηλές αξίες. Δεν ξέρουν τι έχει κοστίσει στην ανθρωπότητα. Δεν ξέρουν για τα στρατόπεδα, τα πτώματα, τη βιομηχανία θανάτου, την εξόντωση ανθρώπων επειδή «περίσσευαν».
Αλλά κάποιοι άλλοι ξέρουν πολύ καλά.
Και αυτοί οι κάποιοι δεν ενδιαφέρονται για την άγνοια ή την γνώση των παιδιών. Τους αρκεί η συνήθεια. Η επανάληψη. Η κανονικοποίηση. Γιατί έτσι χτίζονται οι στρατοί του μίσους: όχι με γνώση, αλλά με αντανακλαστικά. Όχι με επιχειρήματα, αλλά με σύμβολα. Όχι με σκέψη, αλλά με εκπαίδευση στην υπακοή.
Σήμερα είναι ένα «αστείο» χέρι.
Αύριο είναι μια βρισιά.
Μεθαύριο μια πέτρα.
Και κάποια στιγμή, κάποιος άνθρωπος στο λάθος μέρος, με το λάθος χρώμα, τη λάθος πίστη ή τη λάθος αγάπη.
Ο νεοναζισμός δεν έρχεται. Είναι ήδη εδώ. Και τρίβει τα χέρια του την ώρα που εμείς βάζουμε τα δικά μας και βγάζουμε τα μάτια μας. Άλλοι κλείνουν τα μάτια από αφέλεια. Άλλοι από σκοπιμότητα. Και κάποιοι, απλώς, από φόβο μην τους πουν «υπερβολικούς».
Υιοθετούν το γνωστό τρίπτυχο: πατρίδα, οικογένεια, θρησκεία. Όχι για να τα προστατεύσουν, αλλά για να τα μετατρέψουν σε όπλα. Για να δημιουργούν τεχνητούς εχθρούς. Αν έχεις άλλη σημαία, άλλη πίστη, άλλη σεξουαλική προτίμηση, άλλο χρώμα — δεν ανήκεις εδώ.
Τους λένε ότι θα είναι οι «σκούπες» που «θα καθαρίσουν τον τόπο».
Αλλά δεν ξέρουν ακόμα ότι δεν θα τον καθαρίσουν.
Θα τον δηλητηριάσουν.
Διότι όταν μαθαίνεις στα παιδιά να μισούν πριν μάθουν να σκέφτονται, δεν χτίζεις κοινωνία. Καλλιεργείς φασισμό.
Είμασταν πολύ απασχολημένοι στο να κατεβάσουμε το γυμνό Χριστό του Γιώργου Γαβριήλ από το κάδρο και δεν προσέξαμε το σηκωμένο χέρι των παιδιών μας που χαιρετά το ζοφερό μέλλον.
O Παπα - Ράτσης
