Καινούργια «ασέλγεια». Ενεργοποιήθηκαν οι κεραίες και συνέλαβαν νέο «έγκλημα» κατά της ιστορίας μας, των ιερών μας και των οσίων μας.
Νιώθω πλέον πως ο αισθητήρας που ενεργοποιεί την «προσβολή» στα μυαλά κάποιων συνανθρώπων μας, έχει ευαισθητοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό, που δεν αφήνει να περάσει τίποτα. Μία τακτική — ενός είδους υπερευαισθησία — που προκαλεί σοβαρά προβλήματα τόσο στη λειτουργία της ελευθερίας του λόγου όσο και στον ρόλο της κωμωδίας και στο τι μπορεί να πραγματευτεί ένας κωμικός.
Πρόκειται για έναν κωμικό, του οποίου — για να είμαι ειλικρινής — το όνομα δεν γνώριζα μέχρι που είδα το απόσπασμα της παράστασής του. Ονομάζεται Χριστόδουλος Δημητρίου.
Στα πλαίσια, λοιπόν, μίας stand-up παράστασής του, έκανε μία αναφορά στον Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Αλλά ουσιαστικά ΔΕΝ έκανε αναφορά στον ίδιο τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Πώς γίνεται αυτό, θα μου πεις.
Το αστείο του ήταν το εξής:
«Δεν ξέρω πόσοι από εσάς διαβάσατε τη βιογραφία του Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Εν τζιαι εν μεγάλη».
Αυτό.
Τώρα, πριν ενεργοποιηθεί η ανάγκη μας για ανθρωποφαγία, ας δούμε ποια είναι η ουσία του αστείου.
Ο κωμικός δεν αναφέρθηκε ούτε στο ποιόν του Ευαγόρα Παλληκαρίδη, ούτε αμφισβήτησε τη δράση του, τον πατριωτισμό του, τον αναμφισβήτητο αγώνα του για την ελευθερία της πατρίδας, τη θυσία και την προσφορά του στον τόπο. Τίποτα από αυτά.
Το κωμικό του εύρημα αφορούσε ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ τη διάρκεια της ζωής του. Διότι — και δεν χρειάζεσαι εμένα να σε ενημερώσω — ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης απαγχονίστηκε, 19 χρονών παιδί, από τις βρετανικές δυνάμεις.
Άμεσα, λοιπόν, βγήκαν ανακοινώσεις από οργανώσεις, διαδικτυακές ομάδες και δεν ξέρω από ποιους άλλους, για να καταδικάσουν τον κωμικό για ασέβεια, προσβολή (η οποία φοριέται πολύ τελευταία) και άλλα συναφή.
Αναφέρεται δε, σε ανακοίνωση συγκεκριμένης ομάδας, ότι οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ πρέπει «να μην λησμονηθούν και να μην ευτελιστούν».
Και αναρωτιέμαι: τι από τα δύο θεωρούμε ότι έκανε ο κωμικός με ένα αστείο που αναφέρεται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στη διάρκεια ζωής του αγωνιστή;
Βοήθησε να λησμονηθεί; Ίσα ίσα — ακριβώς το αντίθετο.
Και το σημαντικότερο: συνέβαλε στον ευτελισμό του; Ούτε στο παραμικρό.
Καμία αναφορά στην ουσία της ζωής του Ευαγόρα Παλληκαρίδη.
Μπορούμε, φυσικά, να κάνουμε συζήτηση για το αν ήταν πετυχημένο αστείο. Το κριτήριο που αναγάγει ένα αστείο σε καλή κωμωδία είναι υποκειμενικό, οπότε κάθε κριτική για την ποιότητά του είναι θεμιτή.
Αλλά το να σταυρώνουμε (ακόμη) έναν άνθρωπο επειδή, για άλλη μία φορά, αφυπνίστηκε εντός μας η αμφιλεγόμενη έννοια της προσβολής, είναι ένας κανιβαλισμός πολύ πιο επιζήμιος από ένα — ίσως — κακό αστείο.
Αν αυτό το αστείο αφορούσε τη διάρκεια ζωής της Άννας Φρανκ, υποψιάζομαι ότι θα θεωρούνταν εντάξει. Ξέρω πως κάποιοι, αντιδραστικά, θα πουν πως ούτε τότε θα ήταν. Όμως, αν είναι ειλικρινείς με τον εαυτό τους, θα παραδεχτούν ότι πρόκειται για ένα αστείο που πιθανότατα θα προσπερνούσαν — αν δεν είχε προηγηθεί αυτή η ιστορία — και ίσως να χαμογελούσαν κιόλας.
Αν αφορούσε τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο, τον Παύλο Φύσσα ή τον Κερτ Κομπέιν. Όλοι άνθρωποι – και τυχαία παραδείγματα - που έφυγαν νωρίς, με διαφορετικούς τρόπους. Όλα θα ήταν οκ.
Και ο λόγος είναι ακριβώς αυτός: το αστείο αφορά — επαναλαμβάνω — αποκλειστικά τη διάρκεια της ζωής τους και όχι το άτομό τους.
Κάποια στιγμή θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τα όρια της κωμωδίας — και, σε άλλες περιπτώσεις, της σάτιρας. Και αυτό πρέπει να το κάνουμε εντός μας. Ο καθένας μόνος του.
Και για να οριστούν «δίκαια» αυτά τα όρια, θα πρέπει από την εξίσωση να αφαιρεθεί αυτή η προβληματική έννοια της προσβολής.
Μπορούμε να μη συμπαθούμε κάποιον, τη δουλειά του, την κωμωδία του ή το χιούμορ του.
Τίποτα από αυτά, όμως, δεν αποτελεί λόγο για να τον κάψουμε στην πλατεία σαν σύγχρονη μάγισσα.
Ο Παπα - Ράτσης
