Λίγο, πολύ σε όλους μας έχει τύχει να αναζητήσουμε κάποιο γλυκό όταν ήμασταν στεναχωρημένοι, ή αγχωμένοι. Κι αυτό συμβαίνει γιατί το φαγητό προσφέρει την αίσθηση της πληρότητας, της ανακούφισης, της ευτυχίας και της ηρεμίας, αφού τρώγοντας, απελευθερώνεται ντοπαμίνη, ο νευροδιαβιβαστής της απόλαυσης και της ευφορίας. Κατ’ ακρίβεια, η ντοπαμίνη απελευθερώνεται δύο φορές, κατά τη διάρκεια της κατανάλωσης του φαγητού, και μετά, όταν αυτό φτάσει στο στομάχι μας. Και είναι ακριβώς αυτή η σύνδεση του φαγητού με ευχάριστα συναισθήματα, που οδηγεί εκατομμύρια ανθρώπους στη συναισθηματική διατροφή, το φαινόμενο όπου το φαγητό καταναλώνεται ως ένας τρόπος καταστολής αρνητικών συναισθημάτων, όπως το άγχος, ο θυμός, ο φόβος, η πλήξη, η λύπη και η μοναξιά.
Η συναισθηματική πείνα είναι ένα ολοένα αυξανόμενο φαινόμενο, το οποίο έχει αρνητικές επιπτώσεις, τόσο στη σωματική, όσο και τη ψυχική υγεία. Όταν η συναισθηματική διατροφή γίνεται συχνό φαινόμενο, συνήθως ακολουθείται από αισθήματα ντροπής και ενοχών, τα οποία με τη σειρά τους οδηγούν σε ένα φαύλο κύκλο υπερκατανάλωσης φαγητού. Αυτές οι διατροφικές συμπεριφορές, συχνά καταλήγουν στην παχυσαρκία, την υπερβολική κατανάλωση βλαβερών τροφών, όπως τα γλυκά ή τα λιπαρά φαγητά που με τη σειρά τους, μπορούν να οδηγήσουν σε καρδιαγγειακές παθήσεις ή διαβήτη. Επιπρόσθετα, αυξάνεται ο κίνδυνος για διατροφικές διαταραχές όπως την υπερφαγία, την αδηφαγική διαταραχή και τη βουλιμία.
Η συναισθηματική πείνα, δεν έχει καμία σχέση με τη βιολογική πείνα. Μαθαίνοντας τη διαφορά και πώς να ξεχωρίζουμε τα δύο, είναι το πρώτο βήμα ώστε να καταφέρουμε ξεφύγουμε από αυτόν τον κύκλο. Παρακάτω μπορούμε να δούμε κάποιους τρόπους που μπορούν να μας βοηθήσουν να την αναγνωρίζουμε.
- Η συναισθηματική πείνα έρχεται απότομα ή ξαφνικά με την αίσθηση του επείγοντος, ενώ η βιολογική πείνα αναπτύσσεται αργά και σταδιακά, χωρίς αυτή τη «βίαιη» ανάγκη.
- Η βιολογική πείνα μάς ωθεί να αναζητήσουμε μία ποικιλία τροφίμων από όλες τις ομάδες, ενώ στη συναισθηματική πείνα αναζητούμε συνήθως φαγητά με πολλά λιπαρά ή ζάχαρη.
- Στη συναισθηματική πείνα, μετά την κατανάλωση του φαγητού δεν επέρχεται η αίσθηση του κορεσμού ή της πληρότητας όπως συμβαίνει με τη βιολογική πείνα. Αντιθέτως συνεχίζουμε να τρώμε μέχρι να νιώσουμε δυσφορία.
- Η συναισθηματική πείνα δε στέλνει σωματικά σινιάλα, όπως το γουργούρισμα του στομαχιού, αλλά εμφανίζεται ως μια έμμονη σκέψη από την οποία δεν μπορούμε να ξεκολλήσουμε.
- Στη βιολογική πείνα, δεν νιώθουμε ενοχές ή ντροπή μετά την κατανάλωση φαγητού, αφού ξέρουμε ότι δίνουμε στο σώμα μας αυτό που χρειάζεται. Στη συναισθηματική πείνα όμως, τα συναισθήματα αυτά είναι παρόντα, αφού επέρχεται η συνειδητοποίηση της απώλειας του ελέγχου, καθώς και των λανθασμένων λόγων που καταφύγαμε στο φαγητό.
Και τώρα που μάθαμε πώς να αναγνωρίζουμε τη συναισθηματική πείνα, πώς την αντιμετωπίζουμε;
Μια και τα ερεθίσματα πηγάζουν από συναισθηματικά αίτια, είναι σημαντικό να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τι νιώθουμε κάθε φορά, πριν ξεκινήσει η «πείνα». Ένα ημερολόγιο μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό επαναλαμβανόμενων μοτίβων, π.χ. καταφεύγουμε στο φαγητό κάθε φορά που αγχωνόμαστε από τη δουλειά. Όταν καταλάβουμε που έγκειται το πρόβλημα, μπορούμε να επιστρατεύσουμε δοκιμασμένες τεχνικές διαχείρισής του, όπως η ψυχοθεραπεία, η ενσωμάτωση κάποιου είδους κίνησης στην καθημερινότητά μας (π.χ. γιόγκα ή περπάτημα) και η υιοθέτηση κάποιου χόμπι που μας ευχαριστεί και μας χαλαρώνει. Επιπρόσθετα, προσπαθούμε να τρώμε πάντοτε στο τραπέζι, χωρίς τον περισπασμό οθονών και ηλεκτρονικών συσκευών, για να είμαστε παρόντες με το φαγητό μας και να μην τρώμε αυτόματα και ασυναίσθητα.
Η σχέση μας με το φαγητό αντανακλά τη σχέση μας με τον εαυτό μας και λαμβάνοντας υπόψη πόσο αυτό επηρεάζει την υγεία μας, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο, είναι σημαντικό να καλλιεργήσουμε μία πιο ισορροπημένη σχέση, όπου θα είμαστε κυρίαρχοι των διατροφικών μας συνηθειών (και ορμών) και θα χρησιμοποιούμε το φαγητό ως σύμμαχο και όχι ως δεκανίκι.
Ταυτόχρονα, ο τρόπος διατροφής και οι διατροφικές μας επιλογές έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην υγεία μας, αλλά και στο περιβάλλον. Γι' αυτό η Lidl Κύπρου έχει πλέον υιοθετήσει μία διεθνή σειρά μέτρων που έχει σχεδιαστεί για την υποστήριξη της συνειδητής διατροφής. Αφενός έχει προχωρήσει στην επέκταση της γκάμας φυτικών προϊόντων, τη σταδιακή αύξηση στο ποσοστό των δημητριακών ολικής άλεσης στα προϊόντα της ιδιωτικής της ετικέτας, αλλά και την υιοθέτηση νέων προτύπων σε ενέργειες μάρκετινγκ που απευθύνονται στα παιδιά, αντιλαμβανόμενη ότι οι διατροφικές μας συνήθειες και προτιμήσεις επηρεάζονται από μικρή ηλικία. Παράλληλα, η Lidl Κύπρου στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής της Ευθύνης, αναλαμβάνει διαρκώς νέες ενέργειες και πρωτοβουλίες που έχουν τον άνθρωπο και την κοινωνία στο επίκεντρό της. Μία από αυτές τις ενέργειες είναι και η δημιουργία της σειράς βίντεο “Lidl Social Talks”, όπου συζητούνται σημαντικά θέματα που απασχολούν τη σύγχρονη κοινωνία.
Δείτε πιο κάτω το τρίτο βίντεο της σειράς, όπου η Δρ. Ανθή Λούτσιου, Εγγεγραμμένη Κλινική Ψυχολόγος, μιλάει για τη συνειδητή διατροφή.
